❄️ ?️14 Fevral 1994 – Murovdağ faciəsi
Azərbaycanın “Sarıqamış”ı kimi xatırlanan ağır döyüş əməliyyatı!
   Hadisənin yeri və şəraiti
1994-cü ilin 14 fevralında Murovdağ silsiləsində, xüsusilə Ömər aşırımı istiqamətində ağır döyüşlər baş verdi.
Döyüş əməliyyatları dəniz səviyyəsindən təxminən 3462 metr yüksəklikdə, sərt qış şəraitində aparılırdı.
❄️ Şiddətli şaxta və qar uçqunu
?️ Güclü külək
?️ Keçilməz dağ relyefi
? Ərzaq və təminat çatışmazlığı
Bu amillər döyüşü yalnız hərbi yox, həm də təbiətə qarşı mübarizəyə çevirmişdi.
⚔️ Əməliyyatın gedişi
Azərbaycan qüvvələri Kəlbəcər istiqamətində strateji yüksəklikləri ələ keçirmək məqsədilə hücuma keçmişdi. Ermənilərin gözləmədiyi bu hücum ilk mərhələdə müəyyən üstünlük yaratdı.
Lakin daha sonra qarşı tərəf əks-hücuma keçdi. O dövrdə separatçı qüvvələrə rəhbərlik etmiş Robert Koçaryan sonradan müsahibələrində bu əməliyyatı müharibənin taleyini dəyişə biləcək hadisə kimi qiymətləndirmişdi.Onun sözlərinə görə:
Əməliyyat zamanı:
Azərbaycan briqadalarının bir hissəsi mühasirəyə düşdü
“Qrad” tipli raketlərdən intensiv atəş açıldı
Təchizat yolları kəsildi.
? İtkilər və faciə
Mənbələrdə göstərilir ki:
?? 144 əsgər şəhid oldu
 111 hərbçi itkin düşdü
? 1337 nəfər şaxtadan və donmadan həyatını itirdi (müxtəlif mənbələrdə rəqəmlər fərqlidir)
Bəzi əsgərlər:
Soyuqdan psixoloji sarsıntı keçirirdi,
Donmamaq üçün hərəkət etməyə məcbur idi.
Dayanan və ya oturanlar yerindəcə donurdu.
Hadisələrin iştirakçısı polkovnik-leytenant İntiqam Mirzəyevin sözlərinə görə, əsgərlərə dayanmağın ölüm demək olduğu bildirilmişdi.
Bu döyüş həm hərbi toqquşma, həm də təbiət fəlakəti xarakteri daşıyırdı.
? Azərbaycan alimi, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Aliyev-in  sözləri:
Hadisəni “Azərbaycanın Sarıqamış”ı adlandıran Zaur Əliyev həmin günü belə təsvir edir:
“Soyuq havada dəli olan, donan, taleyi bəlli olmayan əsgərlərimizin həyatı bir filmə, bir kitaba, bir əsərə sığmaz.
Zivlən–Murovdağ–Bozlu və Alaxançallı–Murovdağ–Elyasalılar istiqamətində yüzlərlə şəhidimizin ruhu indi də dolaşır. Ərzaq yox, dincəlmək üçün imkan yox, yatmaq təhlükəli, dayanmaq olmaz…
Bu dəhşətli şəraitdə səssiz-səmirsiz donan əsgərlərin günahsız ruhları bir-bir təəccüblə öz donmuş bədənlərinə baxırlar…
O zaman isə ‘Sevgililər günü’ ilə bağlı əksər insanlar bir-birinə hədiyyə axtarırdı…”
? Beynəlxalq mənbələrdə
Britaniyalı jurnalist və tədqiqatçı Thomas de Waal özünün Black Garden kitabında bu əməliyyatı Qarabağ müharibəsinin ən ağır və faciəli epizodlarından biri kimi təsvir edir.
O, mühasirəyə düşən briqadaların ağır itkilər verdiyini və dağlarda uzun müddət donmuş cəsədlərin qaldığını qeyd edir.
?️ Tarixi nəticə
Bu ağır itkilərdən bir neçə ay sonra – 1994-cü ilin mayında – tərəflər arasında atəşkəs əldə olundu və Bişkek protokolu imzalandı.
Bu sənəd:
Aktiv hərbi əməliyyatları dayandırdı
Qarabağ müharibəsinin birinci mərhələsini faktiki olaraq sonlandırdı
?️ Yekun
Murovdağ döyüşləri Qarabağ müharibəsinin ən ağır səhifələrindən biri kimi tarixə düşüb.
Bu hadisə həm insan iradəsinin, həm də təbiətin amansız gücünün simvoluna çevrilib.
Şəhidlərin ruhu qarşısında baş əyirik. ??